|
Obukomo: Omukazi bwekwate oleme kusula na luyontayonta
Obukomo ku mukono.
MU kisaawe ky’omukwano, abakazi balina ebintu bingi bye bakozesa. Ng’oggyyeko okwewunda mu bitundu byabwe ebyekyama nga bongera ku buwanvu bw’abazalibwa ababiri, balina kalonda mungi gwe bakozesa okusobola okunyumisa omukwano n’okwagazisa bannaabwe ekigwo ky’abakulu.
Ekibi nti abamu bwe boogera ku kwewunda balowooza ku kya kwambala butiiti bwokka. Kituufu obutiiti bukola kinene mu kitanda naddala ng’osanze omukazi amanyi okubuzannyisa obulungi. Wabula kati abakazi abamanyi ebintu wano bavuddewo, oba bongeddeko eddaala mu by’okwewunda.
Obukomo ky’ekimu ku bintu abakazi abamanyi omukwano bye beeyambisa okusumulula obwagazi era n’okusaba omukwano.
Eno y’ensonga lwaki bukyase nnyo ensangi zino era kizibu okuyita ku bakazi abataano nga tekuli ayambadde bukomo.
Babukozesa mu ngeri nnyingi nga bali mu buliri era omusajja ne bw’aba yeetenda okukoowu, tayinza butavaamu mwasi.
Obukomo obusinga okukola omulimu guno bwe bwo obukolebwa mu kyuma. Bubeera butonotono ate okukola obulungi omulimu bwambalwa mu kisaaganda. Engeri gye buba bunnyogoga, omukazi buli lw’abuyisa ku munne tayinza butazuukuka n’amumalira ekizibu kye.
Ng’oggyeeko enkola eyo, obukomo bwe buba nga bungi ku mukono, omukazi buli lwe yeekyusa bukola oluyoogaano omusajja n’amanya nti munne alabika tali bulungi, alina by’abanja.
Enkozesa y’obukomo mu kitanda erudde naddala wano mu Buganda. Ssenga Nalongo Nalule akolera mu katale k’e Katwe obukomo abwogerako bw’ati;
Buli mukazi omufumbo yandibadde ayambala obukomo. Okusooka bulaga omukazi omujjuvu mu nnyambala era babukozesa mu kwewunda.
Omukazi eyatendekebwa mu nsonga z’omukwano n’akuguka omulabira ku bukomo, era atabwambala abamanyi ensonga zino bamuyisaamu amaaso. Babwambala ku mukono ogwa kkono ogutakakaalukana nnyo nga ne bwe giba mirimu gya bafumbo tebukola nnyo luyoogaano kutabula mikolo, oba abali okumpi okubawulira.
Obukomo obwo kya kulwanyisa kinene abakazi kye baakozesanga okutegeeza abaami baabwe nti balina awabasiiwa we baagala batakule mu kiseera ekyo.
Edda obukomo obwayambalwanga bwabanga butono ddala era nga ku mukono omukazi abeerako na bungi ddala, so si kamu.
Mu kubukozesa, omukazi nga bw’awulira ng’omubiri gubanja ate nga munne ali mu kwebaza yazimba ng’olwo atandika okwekyusa ng’emikono bw’agimukubako oba okugikuba okumpi ne w’awulirira. Omusajja bwe yalabanga munne teyeebase bulungi ng’amukolera ku nsonga ze.
Ng’oggyeeko kino era obukomo buno engeri gye buba bunnyogoba, omukazi nga bw’abuyisa ku munne wakati mu ttumbi, obunnyogovu obwo bulina engeri gye bumukangamu okukkakkana nga ssemusajja yagaludde dda!
Published on: Monday, 7th July, 2008
|
